Śląska Partia Ludowa
Na konferencji w Wersalu przedstawiono „Memorandum w sprawie utworzenia Republiki Śląska Wschodniego – Cieszyna”, sporządzone przez Kozdona, Richtera i Fuldę – przewodniczących delegacji niemieckich partii Śląska Wschodniego. Postulat ten poparło trzech członków Komisji Alianckiej: Dubois ze Stanów Zjednoczonych, Tissi z Włoch i Coulson z Wielkiej Brytanii, ale został on zdecydowanie odrzucony przez przedstawiciela Francji Grenarda. Kożdoń nie zraził się tym i zaproponował dodanie do śląskiego plebiscytu trzeciej opcji – niepodległości, ale również ten postulat nie uzyskał poparcia. W rezultacie przywódca SVP nawiązał bliskie stosunki z czołowymi politykami czechosłowackimi: prezydentem Masarykiem, premierem Kramarzem i ministrem spraw zagranicznych Benešem, którzy zapewnili go, że Śląsk w granicach Czechosłowacji zachowa autonomię polityczną, jaką cieszył się pod panowaniem monarchii habsburskiej, a Śląskom zostanie przyznana autonomia narodowa. Wkrótce potem pojawił się w Paryżu jako ekspert delegacji czechosłowackiej. Tam zwalczał argumenty etniczne strony polskiej i przekonał aliantów, że Ślązacy są czwartą niezależną narodowością na tym obszarze. Wystąpił przeciwko planowi podziału Śląska Cieszyńskiego i przekonał czeskich polityków do nacisku na przeprowadzenie referendum. Pomimo oficjalnego poparcia dla Czechosłowacji, SVP nie zrezygnowała z opcji niepodległości, a jej przewodniczący ściśle współpracował z liderem ruchu niepodległościowego Górnego Śląska, Ewaldem Lataczem, który stał na czele liczącego prawie pół miliona członków Związku Górnośląskiego.
W tych burzliwych czasach, kiedy los Śląska wisiał na włosku, tak zwany ruch śląski przybrał charakter masowy. Śląska Partia Ludowa liczyła co najmniej kilka tysięcy członków, a Związek Górnosłowiański rozrósł się do 52 000 członków. W rezultacie powstał Komitet Plebiscytowy Śląskiej Partii Ludowej z siedzibą w Karvinie (Karwin). W oparciu o struktury Śląskiej Partii Ludowej i Związku Górnośląskiego przywódcy tych grup zorganizowali 139 lokalnych komitetów plebiscytowych PLP. Łączną liczbę członków i zwolenników „ruchu śląskiego” szacuje się w tym czasie na około 100 000. Zdecydowana większość z nich mieszkała na terenach administrowanych przez Polaków, gdzie nie tylko zakazano dystrybucji tygodnika „Ślązak”, ale także członkowie organizacji śląskich padali ofiarą zastraszania, pobić, podpaleń, niszczenia ich sklepów, restauracji lub warsztatów, ataków z użyciem broni palnej i granatów rzucanych do ich mieszkań. Władze polskie próbowały również podzielić Śląską Partię Ludową. Próba mianowania pro-polskiego Karola Sikorę przewodniczącym partii zakończyła się niepowodzeniem, w wyniku czego kilkunastu prominentnych działaczy zostało zmuszonych do zwołania zjazdu partyjnego i wykluczenia Kozdona z organizacji. W tej sytuacji władze praskie wycofały się z żądania przeprowadzenia plebiscytu. Wizyta Kozdona w Pradze i protest przed Komisją Aliancką nie pomogły. 15 lipca 1920 r. dokonano podziału Śląska Cieszyńskiego.
Na konferencji w Wersalu przedstawiono „Memorandum w sprawie utworzenia Republiki Śląska Wschodniego – Cieszyna”, sporządzone przez Kozdona oraz Richtera i Fuldę – przewodniczących delegacji niemieckich partii Śląska Wschodniego. Postulat ten poparło trzech członków Komisji Sojuszniczej: Dubois ze Stanów Zjednoczonych, Tissi z Włoch i Coulson z Wielkiej Brytanii, ale został on zdecydowanie odrzucony przez przedstawiciela Francji Grenarda. Kożdoń nie zraził się i zaproponował dodanie do plebiscytu śląskiego trzeciej opcji – niepodległości, ale również ten postulat nie uzyskał poparcia. W rezultacie przywódca SVP nawiązał bliskie stosunki z czołowymi politykami czechosłowackimi: prezydentem Masarykiem, premierem Kramarzem i ministrem spraw zagranicznych Benešem, którzy zapewnili go, że Śląsk w granicach Czechosłowacji zachowa autonomię polityczną, jaką cieszył się pod panowaniem monarchii habsburskiej, a Ślączycy otrzymają autonomię narodową. Wkrótce potem pojawił się w Paryżu jako ekspert delegacji czechosłowackiej. Tam zwalczał argumenty etniczne strony polskiej i przekonał aliantów, że Ślązacy są czwartą niezależną narodowością na tym obszarze. Wystąpił przeciwko planowi podziału Śląska Cieszyńskiego i przekonał czeskich polityków do nacisku na przeprowadzenie referendum. Pomimo oficjalnego poparcia dla Czechosłowacji, SVP nie zrezygnowała z opcji niepodległości, a jej przewodniczący ściśle współpracował z przywódcą ruchu niepodległościowego Górnego Śląska, Ewaldem Lataczem, który stał na czele liczącego prawie pół miliona członków Związku Górnośląskiego.
W tych burzliwych czasach, kiedy los Śląska wisiał na włosku, tak zwany ruch śląski przybrał charakter masowy. Śląska Partia Ludowa liczyła co najmniej kilka tysięcy członków, a Związek Górnośląski rozrósł się do 52 000 członków. W rezultacie powstał Komitet Plebiscytowy Śląskiej Partii Ludowej z siedzibą w Karvinie (Karwin). W oparciu o struktury Śląskiej Partii Ludowej i Związku Górnośląskiego przywódcy tych grup zorganizowali 139 lokalnych komitetów plebiscytowych PLP. Łączną liczbę członków i zwolenników „ruchu śląskiego” szacuje się w tym czasie na około 100 000. Zdecydowana większość z nich mieszkała na terenach administrowanych przez Polaków, gdzie nie tylko zakazano dystrybucji tygodnika „Ślązak”, ale także członkowie organizacji śląskich padali ofiarą zastraszania, pobić, podpaleń, niszczenia ich sklepów, restauracji lub warsztatów, ataków z użyciem broni palnej i granatów rzucanych do ich mieszkań. Władze polskie próbowały również podzielić Śląską Partię Ludową. Próba mianowania pro-polskiego Karola Sikorę przewodniczącym partii zakończyła się niepowodzeniem, w wyniku czego kilkunastu prominentnych działaczy zostało zmuszonych do zwołania zjazdu partyjnego i wykluczenia Kozdona z organizacji. W tej sytuacji władze praskie wycofały się z żądania przeprowadzenia plebiscytu. Wizyta Kozdona w Pradze i protest przed Komisją Aliancką nie pomogły. 15 lipca 1920 r. dokonano podziału Śląska Cieszyńskiego.
Na konferencji w Wersalu przedstawiono „Memorandum w sprawie utworzenia Republiki Śląska Wschodniego – Cieszyna”, sporządzone przez Kozdona oraz Richtera i Fuldę – przewodniczących delegacji niemieckich partii Śląska Wschodniego. Postulat ten poparło trzech członków Komisji Sojuszniczej: Dubois ze Stanów Zjednoczonych, Tissi z Włoch i Coulson z Wielkiej Brytanii, ale został on zdecydowanie odrzucony przez przedstawiciela Francji Grenarda. Kożdoń nie zraził się i zaproponował dodanie do plebiscytu śląskiego trzeciej opcji – niepodległości, ale również ten postulat nie uzyskał poparcia. W rezultacie przywódca SVP nawiązał bliskie stosunki z czołowymi politykami czechosłowackimi: prezydentem Masarykiem, premierem Kramarzem i ministrem spraw zagranicznych Benešem, którzy zapewnili go, że Śląsk w granicach Czechosłowacji zachowa autonomię polityczną, jaką cieszył się pod panowaniem monarchii habsburskiej, a Śląskom zostanie przyznana autonomia narodowa. Wkrótce potem pojawił się w Paryżu jako ekspert delegacji czechosłowackiej. Tam zwalczał argumenty etniczne strony polskiej i przekonał aliantów, że Ślązacy są czwartą odrębną narodowością na tym obszarze. Wystąpił przeciwko planowi podziału Śląska Cieszyńskiego i przekonał czeskich polityków do nacisku na przeprowadzenie referendum. Pomimo oficjalnego poparcia dla Czechosłowacji, SVP nie zrezygnowała z opcji niepodległości, a jej przewodniczący ściśle współpracował z przywódcą ruchu niepodległościowego Górnego Śląska, Ewaldem Lataczem, który stał na czele liczącego prawie pół miliona członków Związku Górnośląskiego.
W tych burzliwych czasach, kiedy los Śląska wisiał na włosku, tak zwany ruch śląski przybrał charakter masowy. Śląska Partia Ludowa liczyła co najmniej kilka tysięcy członków, a Związek Górnośląski rozrósł się do 52 000 członków. W rezultacie powstał Komitet Plebiscytowy Śląskiej Partii Ludowej z siedzibą w Karvinie (Karwinie). W oparciu o struktury Śląskiej Partii Ludowej i Związku Górnośląskiego przywódcy tych grup zorganizowali 139 lokalnych komitetów plebiscytowych PLP. Łączną liczbę członków i zwolenników „ruchu śląskiego” szacuje się w tym czasie na około 100 000. Zdecydowana większość z nich mieszkała na terenach administrowanych przez Polaków, gdzie nie tylko zakazano dystrybucji tygodnika „Ślązak”, ale także członkowie organizacji śląskich padali ofiarą zastraszania, pobić, podpaleń, niszczenia ich sklepów, restauracji lub warsztatów, ataków z użyciem broni palnej i granatów rzucanych do ich mieszkań. Władze polskie próbowały również podzielić Śląską Partię Ludową. Próba mianowania pro-polskiego Karola Sikorę przewodniczącym partii zakończyła się niepowodzeniem, w wyniku czego kilkunastu prominentnych działaczy zostało zmuszonych do zwołania zjazdu partyjnego i wykluczenia Kozdona z organizacji. W tej sytuacji władze praskie wycofały się z żądania przeprowadzenia plebiscytu. Wizyta Kożdoń w Pradze i protest przed Komisją Aliancką nie pomogły. 15 lipca 1920 r. dokonano podziału Śląska Cieszyńskiego.
Po stronie polskiej, gdzie pozostało około 80% struktur Śląskiej Partii Ludowej i Związku Ślązaków, działalność zwolenników Kozdona została ostatecznie powstrzymana, ponieważ zwolennicy Śląskiej Partii Ludowej i Związku Górnośląskiego byli narażeni na szykany, rewizje i aresztowania. W styczniu 1934 r. członkowie Związku Pisarzy Regionalnych, wydawcy gazety Trybuna Śląska, Związku Kultury i Gospodarki Śląska oraz byli działacze Związku Obrony Górnoślączyków reaktywowali Śląską Partię Ludową w Katowicach. Jej założyciele mieli nadzieję połączyć siły z dotychczasowymi zwolennikami Jana Kustosa w „czarnym” Górnym Śląsku i Józefa Kozdona w Cieszyńskim Śląsku. 15 kwietnia 1934 r. policja skonfiskowała pierwszy numer dwujęzycznego organu prasowego frakcji „Śląska Straż Ludowa” i zaplombowała redakcję. To skutecznie powstrzymało jej przywódców przed dalszą działalnością.
Po stronie czeskiej w 1923 r. doszło do rozłamu w SVP. Powstały trzy frakcje: pro-niemiecka, zbliżona do mniejszości polskiej i pro-czeska. W wyborach do rad gminnych i powiatowych frakcja pro-niemiecka wystąpiła w koalicji z mniejszością niemiecką. Frakcja bliska mniejszości polskiej zawarła sojusze wyborcze z grupami polskimi, w których aktywnie uczestniczył Józef Kozdon jako przewodniczący partii. Frakcja proczeska zdecydowanie zdystansowała się od Kozdona i utworzyła własną grupę Śląskiej Partii Ludowej, która ściśle współpracowała z Czeską Partią Rolniczą.
W 1938 r. armia czechosłowacka stłumiła powstanie Niemców sudeckich w Śląsku Opolskim. W rezultacie III Rzesza zajęła tereny Czechosłowacji zamieszkane głównie przez ludność niemiecką, a Polska wykorzystała tę okazję, aby przejąć tzw. Zaolzie (zachodnią część Śląska Cieszyńskiego bez powiatu frydeckiego i miasta Ostrawy). W odpowiedzi mocarstwa alianckie wysłały swoich przedstawicieli do Pragi. W tej sytuacji Śląska Partia Ludowa, jako „przedstawicielka narodowości śląskiej”, w dniu 8 września memorandum do przedstawiciela brytyjskiego lorda Waltera Runcimana, w którym przypomniała o niespełnionej obietnicy przeprowadzenia referendum w 1920 r. i, powołując się na nowe warunki czterech mocarstw alianckich, zażądała przeprowadzenia referendum w sprawie neutralizacji spornych terytoriów.
Żądanie Ślązaków pozostało jednak bez echa. 30 września Polska zaanektowała tzw. Zaolzie. 6 października polskie władze zakazały działalności wszystkich niepolskich organizacji na tym terenie, tak więc los niemieckich i czeskich organizacji spotkał również Śląską Partię Ludową i Związek Górnośląski. Wcześniej odwołano z funkcji burmistrza czeskiego Cieszyna przewodniczącego Śląskiej Partii Ludowej Józefa Kozdona, który został wybrany jednogłośnie przez wszystkich radnych (Śląskich, Niemców, Polaków i Czechów).
Po zajęciu Polski przez III Rzeszę naziści zorganizowali w grudniu 1939 r. policyjny spis ludności, w którym 157 000 mieszkańców zadeklarowało narodowość śląską, a 184 000 podało język śląski jako język ojczysty.
Wersja niemiecka:
Die Schlesische Volkspartei
(Przetłumaczone przy pomocy serwisu deepl.com)
Źródło:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Śląska_Partia_Ludowa#cite_note-16
https://t.me/schlesien_szlonsk/104
https://t.me/schlesien_szlonsk/105
https://t.me/schlesien_szlonsk/106
Dalsze informacje:
Wielki Ślónzak – Józef Kożdoń (1)
Wielki Ślónzak – Józef Kożdoń (2)
REFUTACJA pisma p. Władysława SALA