Sytuacja językowa na Śląsku przed I wojną światową

Śląsk w 1913 roku.

Mapa przedstawia rozmieszczenie językowe na Śląsku w 1913 roku. We wschodniej części Górnego Śląska oprócz języka niemieckiego używano wówczas również języka śląskiego. Na mapie jest on jednak błędnie oznaczony jako „polski”.

Utożsamianie języka regionalnego używanego przez wielu mieszkańców Górnego Śląska z „językiem polskim” było i jest poważną błędną interpretacją historycznych i społecznych uwarunkowań tego regionu. W średniowieczu Śląsk należał wprawdzie przez krótki czas do Polski, ale następujące po tym 700 lat oddzielenia od korony polskiej oraz równie długie przynależność Śląska do Rzeszy Niemieckiej i jej obszaru kulturowego przeczą klasyfikacji języka używanego w Górnym Śląsku jako „polskiego” lub nawet „dialektu polskiego”. Nie każdy język, który Polacy mieli wówczas trudności ze zrozumieniem – jak miało to miejsce w przypadku używanej wówczas wersji języka śląskiego – można uznać za polski, nawet jeśli państwo polskie twierdziło tak z powodów politycznych i twierdzi tak do dziś.

Z tanich powodów propagandowych do dziś wykorzystuje się rozmieszczenie języków, aby uzasadnić polskie roszczenia do „Śląska”, czyli całego Śląska. Sprzeciw zgłoszony przez bezpośrednio zainteresowaną ludność Górnego Śląska został stłumiony w okresie plebiscytu poprzez politycznie zorganizowany terror (patrz https://silesiaweb.net/zabojstwo-teofila-kupki/), a po 1922 r. poprzez dalsze surowe działania państwowe. Aby to udowodnić, należy dokładniej przyjrzeć się sytuacji politycznej w Górnym Śląsku w czasie plebiscytu i w latach 30. XX wieku. (Porównaj z https://silesiaweb.net/losy-niemieckiej-mniejszosci-narodowej-na-wschodniej-czesci-gornego-slaska-w-latach-1922-1939/, Problemy narodowe na Górnym Śląsku w wieku XIX i na początku wieku XX, https://silesiaweb.net/polska-polityka-narodowosciowa-lat-miedzywojennych/)

Narodowości nie można określić wyłącznie na podstawie języka używanego na co dzień. Przynależność do narodu opiera się na wewnętrznym nastawieniu i osobistym oświadczeniu. Obejmuje ona wiele kryteriów, które wykraczają poza język regionalny. Wszyscy mieszkańcy Górnego Śląska w tamtym czasie – niezależnie od środowiska językowego – uważali się za Niemców, byli pod wpływem kultury niemieckiej i cenili swoje językowe osobliwości.

Co na ten temat pisze Wikipedia pod hasłem „https://de.wikipedia.org/wiki/Nationalität”?

Termin „narodowość” jest stosowany w różnych kontekstach: z jednej strony w języku niemieckim oznacza on przynależność prawną danej osoby do narodu zdefiniowanego politycznie w sensie obywatelstwa. Z drugiej strony narodowość może również opisywać przynależność do grupy etnicznej lub tożsamość narodową i naród poprzez pojęcie przynależności etnicznej.

Narodowość jako przynależność etniczna

„W NRD pojęcie „narodowości” w odróżnieniu od pojęcia nationality w języku angielskim nie było postrzegane jako pojęcie prawne, ale jedynie jako pojęcie etniczno-społeczne. „Narodowość niemiecka” w rozumieniu kierownictwa NRD nie mogła być zatem utożsamiana z obywatelstwem niemieckim (obywatelstwo: NRD, narodowość: niemiecka)”.

W ten sposób NRD próbowała uzasadnić swoją własną, szczególną drogę polityczną. Różnicę między pojęciami „narodowość” i „naród” opisano w następujący sposób:

„Całość cech etnicznych, rysów i charakterystycznych cech danej populacji określa się mianem „narodowości”. Pojęcie narodowości jest zatem węższe niż pojęcie narodu, ponieważ obejmuje tylko jeden z elementów narodu, a ponadto nie jest to element decydujący. Pojęcie narodu jest znacznie szersze, ponieważ obejmuje całość czynników. Obywatele NRD w przeważającej większości są Niemcami pod względem pochodzenia, języka, zwyczajów i tradycji – krótko mówiąc, pod względem cech etnicznych, czyli narodowości”.

To rozróżnienie między „narodowością” a „narodem” wydaje się sztuczne i służyło w NRD jedynie legitymizacji własnej agendy politycznej. Potwierdza to, że „narodowość” w dzisiejszym rozumieniu jest pojęciem nowoczesnym, podlegającym ciągłym interwencjom i korektom politycznym.

Wikipedia pisze dalej:

„Zgodnie z rozumieniem bloku wschodniego, grupy etniczne w „socjalistycznych państwach wielonarodowościowych” mogły mieć status suwerennego narodu lub mniejszości narodowej. W państwach postkomunistycznych do dziś istnieje praktyka rozróżniania między obywatelstwem a narodowością”.

Dlaczego wyjaśnienie to ogranicza się do „rozumienia bloku wschodniego” lub „praktyki w państwach postkomunistycznych”? Jest to przecież powszechny zwyczaj.

Prof. Strobel był na przykład Niemcem z Łodzi. Należał do mniejszości niemieckiej w międzywojennej Polsce. Również wszyscy mieszkańcy Górnego Śląska pozostali Niemcami po 1922 roku. Politycznie motywowane przesunięcie granic nie może zmienić Niemca, a dokładniej Prusaka, w Polaka. W tamtych czasach obowiązywała narodowość danego kraju niemieckiego, a dla Ślązaków była to narodowość pruska. W wyniku nowego wytyczenia granic wszyscy „Niemcy Rzeszy” stali się „Niemcami narodowymi” we wschodniej Górnym Śląsku. Oczywiście kontrolowana przez państwo machina propagandowa próbuje wmówić ludziom wiele bzdur. W tym miejscu ważne jest, aby głośno i wyraźnie przedstawić swoje stanowisko w osobistym oświadczeniu.

Z poniższej dyskusji można wyciągnąć dalsze uwagi na ten temat. (pod https://silesiaweb.net/sprachverhaeltnisse-in-schlesien-vor-dem-ersten-weltkrieg/)

Porównaj również z:

• https://silesiaweb.net/znaczenie-socjalne-slonskij-gotki/
• https://silesiaweb.net/ueber-die-polnischsprachigen-deutschen-oberschlesiens/
• https://silesiaweb.net/europa-srodkowa-na-mapach-historycznych/

(Prrzetłumaczone z https://silesiaweb.net/sprachverhaeltnisse-in-schlesien-vor-dem-ersten-weltkrieg/ za pomocą serwisu deepl.com)